Am

[Ar gau i'r cyhoedd ar hyn o bryd]

Gellir gweld adfeilion Eglwys y Santes Fair yn Nyndyrn ar y bryn uwchben Abaty Tyndyrn ym mhen deheuol Tintern. Mae'n sefyll ar safle crefyddol hŷn a gysegrwyd i Lanandras ac yn wreiddiol gwasanaethodd fel man addoli i denantiaid lleyg y mynach Sistersaidd yn ogystal â'r gymuned seciwlar o fewn y plwyf hwn yn Chapel Hill.

Mae'r eglwys wedi'i rhestru Gradd II ac mae wedi'i threfnu fel heneb am ei phwysigrwydd cenedlaethol fel gwaith cymharol ddi-newid gan y pensaer eglwysig blaenllaw o'r 19eg ganrif, John Prichard, sy'n ymgorffori elfennau o'i rhagflaenydd canoloesol ar yr hyn sy'n debygol o fod yn safle llawer hŷn. Mae'n ffurfio tirnod amlwg o fewn tirwedd hardd enwog Dyffryn Gwy isaf ac mae'n ymddangos mewn nifer o weithiau gan artistiaid nodedig, yn aml ar ei llethr coediog mewn golygfeydd ehangach o Abaty Tyndyrn. Parhaodd Eglwys y Santes Fair yn cael ei ddefnyddio tan 1972 cyn cael ei dinistrio gan dân ym 1977. 

Mae'r fynwent yn cynnwys 3 heneb restredig Gradd II i'r teulu o Reolwyr Haearn cyfoethog, gan gynnwys beddrod sarcophagus Baróc o'r enw 'wine-cooler', sy  'n perthyn i Richard White, lesddeiliad gwaith haearn cyfoethog a fu farw ym 1765. Mae beddau diddorol eraill yn cynnwys un i Peter Carr a fu farw ar y 14eg o Hydref 1913 yn nhrychineb Pwll Senghenydd a bedd rhyfel i'r Preifat B B Hall, dinesydd Americanaidd a ymrestrodd yn y Ffiwsilwyr Swydd Gaerhirfryn a bu farw yn Ysbyty Connaught, Farnborough ar 5 Mawrth 1919 yn 22 oed. 

Mae'r adfail yn eiddo preifat, yn anniogel, ac felly gwaherddir mynediad heb awdurdod.  Mae gwaith strwythurol yn cael ei wneud gyda'r bwriad o'i ailagor i'r cyhoedd unwaith y bydd yn ddiogel.

Cyfieithwyd gan